Jak powstawał mechanizm gier losowych? Jaki wpływ na rozwiązywanie historycznych konfliktów miały zdarzenia losowe?


Loterie, a właściwie podejmowanie decyzji bazowanych na przypadkach losowych, znane jest ludzkości od dłuższego już czasu. Wykorzystywane było jako narzędzie do przydzielania niechcianych zadań, rozdzielania ziemi, a nawet do rozwiązywania konfliktów.


Najstarsze wzmianki dotyczące podejmowania decyzji zależnych od losu pochodzą już ze Starego Testamentu. To w ten sposób Mojżesz przydzielił ziemię przy rzece Jordan, natomiast Jonasz został poświęcony morzu, bo los wskazał go winnego nadchodzącemu sztormowi. Los odgrywa także ważną rolę w wierzeniach starożytnych Greków, z kolei Koran (VI wiek n. e.) zakazuje wszelkich loterii i hazardu.

W starożytnym Rzymie natomiast los uznawany był za wyrocznię. Rzymianie przychodzili doń z rozmaitymi pytaniami; aby uzyskać odpowiedź, z puli losowano małe, zapisane płytki, których znaczenie odpowiednio interpretowano. Nic więc dziwnego, że ludzie próbowali odmienić swój los datkami pieniężnymi. Zdania dotyczące losowań w starożytnym Rzymie były podzielone; znany filozof z I wieku p. n. e., Cyceron, skrytykował cały system losowych odpowiedzi na pytania, wskazując na jego subiektywność i duże prawdopodobieństwo oszustwa.

W XV wiecznej Flandrii loterie używane były do rozlosowywania stanowisk na straganach i targach oraz przydzielania niektórych stanowisk urzędowych. Pierwsze udokumentowane wzmianki o loteriach z tamtych regionów pochodzą z lat czterdziestych XV wieku. W roku 1515 w Brukseli wprowadzono loterię, w której środki przeznaczono na rozbudowę i umocnienie miasta. W związku ze zwiększającymi się pulami wygranych, loteriami zainteresowało się państwo i tym sposobem w połowie XV wieku we Flandrii powstała pierwsza loteria klasowa, w której możliwe wygrane podzielone były na klasy – im wyższa opłata za los, tym wyższa możliwa nagroda.

Równolegle we Włoszech rozwijała się popularna odmiana gry losowej znana jako bianca carta (biała karta). W tym typie loterii liczba pustych losów znacznie przewyższała atrakcyjne wygrane. W XV wieku w Genewie 5 na 90 możliwych pozycji w senacie zapełnionych zostało poprzez takie właśnie losowanie.

Katarzyna Medycejska podczas swojej wizyty we Francji przywiozła ze sobą bianca carta, która została entuzjastycznie przyjęta na dworze królewskim i spopularyzowana jako blanque. W roku 1539, podczas wizyty we Włoszech, król Francji, Franciszek I Walezjusz polecił swojemu przyjacielowi otworzyć loterię państwową.

W 1658 roku zorganizowano loterię, z której wygrane miały przeznaczono na sfinansowanie budowy Szpitala Głównego w Paryżu. W roku 1700, na mocy królewskiego dekretu, utworzono Loterię Okręgu Paryskiego. Łączna wygrana z losów wynosiła 10 milionów lir i potrzebowano dodatkowego roku, aby wszystkie losy zostały sprzedane. Około połowa zbudowanych w tym okresie w Paryżu kościołów została sfinansowana właśnie z loterii.

Za czasów Napoleona loteria miała się świetnie. W roku 1804 loteria państwowa przyniosła zysk 15 milionów franków, który stanowił około 2% całkowitego przychodu z owego roku, natomiast w roku 1810 z loterii do budżetu państwa wpłynęło aż 24 miliony franków. W roku 1814, po raz pierwszy w swojej historii, loteria francuska zaczęła przynosić straty. W kolejnych latach przychód z loterii znacznie zmalał i utrzymywał się na poziomie około 10 milionów franków, tak jak z czasu początków tej loterii, co związane było zapewne z utratą zagrabionych terenów.

Ameryka Północna – Nowy Jork.

Wraz z przybyciem europejskich osadników na Nowy Kontynent pojawił się tam również hazard. Pierwowzorem wielu loterii w Ameryce Środkowej i Południowej była loteria hiszpańska, natomiast w Ameryce Północnej to loteria angielska zrobiła furorę. Losy na państwową loterię angielską sprzedawano w koloniach.

W roku 1763 stworzona została loteria mająca umożliwić dotację na uprawę konopi, których eksport miał zredukować deficyt handlowy między Nowym Jorkiem a Anglią.

Oprócz swoich rodzimych loterii, nowojorczycy mogli również grać w loteriach z innych stanów oraz loteriach prywatnych. Fala loterii publicznych pobudziła do działania sektor prywatny, na co rząd odpowiedział zaostrzeniem prawa dot. loterii w Nowym Jorku, niedługo po tym delegalizując zupełnie loterie prywatne w roku 1721.

Początek XIX wieku obfitował w loterie finansujące różnorodne cele: utworzono serię loterii na rzecz poprawy nawigacji na rzece Hudson, cztery loterie na rzecz rozwoju i propagowania literatury amerykańskiej, loteria Black River zbierająca fundusze na budowę drogi prowadzącej przy tejże rzece, loteria finansująca budowę stolicy stanu, seria loterii dotująca Union College. Organizacja loterii zaczęła być dochodowym biznesem. Menedżerowie loterii otrzymywali od 10% do 15% ze zgromadzonych na loteriach wygranych. Nie sprzedawali już losów własnoręcznie, tylko masowo, w biurach loteryjnych.

W Niemczech pierwsze loterie pojawiły się w drugiej połowie XV wieku, na południowych obszarach kraju. Pierwsza udokumentowana loteria zorganizowana została w roku 1470 w Augsburgu, po niej pojawiły się loterie w Strasburgu (wówczas należącym do Niemiec), Erfurcie i Gemünden. W roku 1703 zorganizowano loterię w Berlinie, ale dopiero w 1763 loteria została znacjonalizowana. Typem loterii, który zyskał szczególną popularność w Niemczech było lotto. Od roku 1763, w którym zostało wprowadzone po raz pierwszy w Berlinie, zaczęło rozprzestrzeniać się po całych Niemczech. Dziesięć lat później loterię typu lotto organizowało już 20 niemieckich miast.

XX wiek - okresem rozkwitu loterii w Europie. W roku 1956 założono Association Internationale des Lotteries d’Etats, który to związek działa do dziś i spotyka się co dwa lata. To właśnie z tej organizacji wypłynął pomysł stworzeniu o międzynarodowej loterii, której celem miałaby być organizacja środków na dofinansowanie systemu edukacji i zwalczanie analfabetyzmu.

Na lata 90 przypadł okres prężnego rozwoju loterii w Rosji. Po upadku Związku Radzieckiego powstało na jej terenie około 300 działających loterii. Jedną z najciekawszych nagród loterii rosyjskiej w latach dziewięćdziesiątych była możliwa do wygrania nagroda w zakładach pieniężnych Civilian in Space i zakładała pobyt na rosyjskiej stacji kosmicznej. Ile można wygrać na loterii? W Rosji najbardziej znaczącą kwotę wygrał mieszkaniec Petersburga w 2009 roku – trafił on w dziesiątkę w wysokości 100 000 000 rubli. Następnie w lutym 2016 roku rekord pobił mieszkaniec obwodu nowosybirskiego; dzięki Goslotto zarobił fortunę w wysokości 358 358 566 rubli.


Źródło: „The History of Lotteries” – Gerard Willmann; http://e-play.pl/historia-loterii-na-swiecie/

Skomentuj: